Muziek van nu 

 

Muziek van nu; wat is dat eigenlijk? Het is een voor de hand liggende dominee Gremdaat-vraag die opkomt als je voor een blog – vroeger heette dat een column – wordt gevraagd voor de website waarop u nu surft. Het antwoord is minder eenvoudig te formuleren dan toen de muziek die Bach, Mozart of Beethoven maakten de muziek van nu was. 

 

Terwijl nu geen enkele componist aan Bach, Mozart of Beethoven ontkomt, ontdekte Mozart Bach pas écht toen hij – Mozart dus – al bijna dood was. Muziek die niet in het nu van Mozart, Bach of Beethoven geschreven werd, verdween vrijwel onmiddellijk van het repertoire. In het nu van Mozart was de muziek die hij maakte de muziek van nu, terwijl in de concertpraktijk van nu de muziek van nu een verwaarloosbare grootheid is ten opzichte van de muziek uit het nu van Mozart.

 

Vandaag straalt de muziek van Mozart als een continue akoestische aura van de aarde af. Op elk moment is er wel ergens Mozart te horen, niet alleen live in de concertzaal maar ook via radio, cd, internet, i- dan wel andere smart phone. Geen enkele serieuze componist van nu kan daar tegenop. Bach, Beethoven en Mozart verliezen het waarschijnlijk wél van Brian Eno die de Welcome tunes voor Windows 95, 98 en XP bedacht of Robert Fripp die dat deed voor de Windowsversies vanaf Vista. Fenomenen als Lady Gaga, Beyoncé of Rihanna streven de oude meesters ook vast voorbij zolang ze hot blijven, maar gevangen in Andy Warhols one minute of fame vervliegt alles wat de popcultuur voortbrengt vooralsnog wat sneller dan de meesters van de oude klassieke westerse muziekcultuur – die overigens ook stevig op de tocht staat. De tunes van Eno en Fripp vervagen met de veroudering van de Windowsversies waaraan ze zijn gekoppeld.

 

De componisten van nu die op deze website figureren, leggen het allemaal af tegen zowel de Windowscomponisten als de popdiva’s en hun collega’s die al eeuwen onder de groene zoden liggen (Beethoven), onder een kille kerkvloer vertoeven (Bach), of in de ongebluste kalk zijn opgelost (Mozart). Binnen het kader van de cultuur van nu is het moeilijk vol te houden dat componisten van nu als Wolfgang Rihm of Klaas de Vries de muziek van nu maken.

 

Muziek van nu werd al minder muziek van nu toen in de negentiende eeuw het historisch bewustzijn opkwam. Mendelssohn groef de Matthäus Passion op, Bruckner liet vijftig jaar later de opgegraven schedel van Beethoven uit zijn handen vallen. Het verleden stierf niet meer met de personen die het bevolkte, maar leefde voort naast het heden. 

 

Het heden van vandaag is een ingrijpend ander heden dan dat van Mozart en dat heeft de muziek van nu van de cultuur van nu vervreemd – het is zelfs lastig nog te spreken van één cultuur van nu. Ten tijde van Mozart of Beethoven was de muziekcultuur van Wenen de muziekcultuur van de wereld. Nu kan iedereen met een internetverbinding zijn eigen cultuur definiëren – of althans de illusie van die volstrekt persoonlijke wereld creëren. 

 

De democratisering die meetellende persoonlijkheden maakte van de 99% van de mensheid die in het nu van Bach, Mozart en Beethoven als individu simpelweg niet bestond, heeft uiteindelijk de volledig gedemocratiseerde cultuur van nu opgeleverd. In die cultuur gaat het niet meer om het kleinste gemene veelvoud zoals ten tijde van Beethoven, maar om de grootse gemene deler. De elite die Beethoven tot zijn muzikale afgod verhief, bestaat niet meer. Dat heeft in heel veel opzichten nogal plezierige gevolgen, maar jawel; elk voordeel heb z’n nadeel. De muziek van nu is de muziek van nu niet meer.

 

Roeland Hazendonk